Samen spelen
Mexen: bluffen onder de beker, het dobbelspel waarbij 21 alles verslaat
Twee dobbelstenen, één beker en een gezicht van beton: Mexen is het bluffende kroegspel waarin een 21 zelfs dubbel zes de grond in boort. Over de regels, de rangorde, de psychologie van het liegen én hoe je het gezellig houdt.
Er bestaat een categorie spellen waarbij je niet wint met geluk, maar met een onbewogen gezicht. Poker is daar de bekendste van, maar in de Nederlandse kroeg heeft een veel simpeler variant generaties lang de boventoon gevoerd: Mexen. Twee dobbelstenen, een beker, een kring van mensen die elkaar niet vertrouwen. Meer heb je niet nodig.
Het mooie aan Mexen is dat je het in dertig seconden uitlegt en vervolgens de hele avond kunt spelen. Het gemene eraan is dat je na drie rondes doorhebt dat je beste vriend ontzettend goed kan liegen. Tijd om dat uit te zoeken.
Wat is Mexen eigenlijk?
Mexen is een bluf-dobbelspel. Je gooit twee dobbelstenen onder een omgekeerde beker, je kijkt stiekem wat je hebt gegooid, en vervolgens roep je een waarde. Die waarde mag kloppen. Die waarde mag ook complete onzin zijn. De speler naast je moet beslissen: geloof ik dit, of til ik de beker op?
Het is daarmee familie van de grote groep liar's dice-spellen die wereldwijd in kroegen en op schepen worden gespeeld. In Duitsland staat vrijwel hetzelfde spel bekend als Mäxchen of Meiern, in Scandinavië als Meyer. Wie het als eerste bedacht heeft, weet niemand precies: kroegspellen laten zelden een papieren spoor achter. Ze reizen mee met studenten, soldaten en vakantiegangers, en onderweg verandert er elke keer een regeltje. Daarom speelt vrijwel elke vriendengroep een net iets andere versie, en daarom begint elke avond met de heilige vraag: "wiens huisregels doen we?"

De rangorde: waarom 21 bovenaan staat
Hier zit de charme van het spel. Je telt de ogen niet op. Je leest de twee dobbelstenen als één getal van twee cijfers, waarbij het hoogste oog vooraan komt. Een 4 en een 6 zijn dus 64. Een 1 en een 3 zijn 31.
De rangorde van hoog naar laag:
- 21: de Mex. Een twee en een één: de hoogste worp van allemaal. Slaat alles kapot, inclusief dubbel zes.
- De dubbels: 66, 55, 44, 33, 22, 11 (in die volgorde).
- De gewone worpen: 65, 64, 63, 62, 61, 54, 53, 52, 51, 43, 42, 41, 32 en als laagste 31.
Een leuk rekensommetje voor de statistiekliefhebbers: de kans op een Mex is precies 2 op 36, oftewel zo'n 5,6 procent. Je gooit hem dus gemiddeld één keer per achttien worpen. Dat betekent ook: wie drie keer achter elkaar "eenentwintig" roept, is óf gezegend, óf zit vrolijk te jokken.
Zo speel je het
- Iedereen begint met drie levens. Zet ze met streepjes op een bierviltje, dan blijft het overzichtelijk.
- De eerste speler schudt de dobbelstenen in de beker, keert hem om op tafel, gluurt eronder en noemt een waarde. Waar of gelogen, dat mag je zelf weten.
- De beker schuift door naar de volgende speler. Die heeft twee keuzes: geloven of "liegen!" roepen.
- Geloof je het? Dan gooi je zelf en moet je een hogere waarde noemen dan wat er net geroepen is. Lukt dat niet, dan lieg je er lekker overheen.
- Roep je "liegen!"? Dan til je de beker op. Zat de vorige speler te bluffen, dan verliest hij een leven. Klopte het wél, dan verlies jij er één.
- Wie door zijn levens heen is, is af. De laatste speler aan tafel wint, en krijgt de eer de volgende ronde te openen.
Populaire huisregels
- Blind doorschuiven: je mag de beker doorgeven zónder te kijken. Je noemt dan iets hogers op goed geluk. Wordt dat betwijfeld en zat je er toch boven? Dubbele winst.
- De Mex telt dubbel: wie betrapt wordt op een valse 21, verliest meteen twee levens. Dat houdt de mond van notoire bluffers een beetje dicht.
- Gelijk is gelijk: noem je exact dezelfde waarde als je voorganger, dan tellen sommige groepen dat als verlies. Anderen staan het toe als "gelijkspel doorschuiven". Kies vooraf.
De psychologie van de beker
Mexen draait niet om dobbelstenen maar om gezichten. Een paar dingen die je na een avondje spelen vanzelf leert:
Eerlijke mensen roepen te hoog. Wie net echt 64 heeft gegooid, zegt dat met een stem vol zelfvertrouwen. Wie liegt, kiest vaak voor iets bescheidens als 43: "geloofwaardig" voelt veiliger. Precies dat maakt een bescheiden bod verdacht.
De beker is een microfoon. Hoe langer iemand eronder kijkt, hoe meer er te besluiten viel. Een snelle blik en een directe uitspraak betekent meestal: de worp sprak voor zich.
Niemand twijfelt graag twee keer achter elkaar. Als je net ten onrechte "liegen!" hebt geroepen, slik je de volgende twijfel in. Goede bluffers weten dat en gaan er vrolijk overheen.
Gezellig houden: de belangrijkste regel
In de kroegversie kost een verloren leven een slok. Dat werkt prima, zolang je een paar afspraken maakt. Speel om levens, niet om shotjes: wie af is, is gewoon af en schenkt de volgende ronde in. Een slok is een slok: niemand hoeft een glas leeg. En een glas water, cola of alcoholvrij bier telt volwaardig mee: je kunt de hele avond meebluffen zonder ook maar één druppel alcohol. De spanning zit in de beker, niet in het glas. Zet er standaard een kan water op tafel en de avond duurt vanzelf langer.
Geen dobbelstenen in huis?
Dan pak je je telefoon. Met Dobbelen zet je het aantal stenen op twee en gooi je zo vaak je wilt. De truc: houd het scherm met je hand afgeschermd terwijl je kijkt, en leg de telefoon daarna omgekeerd op tafel. De telefoon is dan letterlijk je beker. Wie "liegen!" roept, draait hem om.
Ben je maar met z'n tweeën, dan is Mexen wat kort door de bocht; pak dan liever een duelspel als Hoger / Lager, waarin je óók moet gokken maar niemand hoeft te liegen. En zit de hele groep aan tafel en wil je na het mexen door met kaarten? Dan ligt Kingsen voor de hand.
Rest alleen nog de moeilijkste vaardigheid van allemaal: niet glimlachen als je een Mex gooit. Succes.